🟢 Online platforma za pruzanje pravnih usluga je počela sa radom. Napravite nalog i počnite sa rešavanjem vaših pravnih problema već danas. 🟢
Pravni Saveti i Informacije
Tužba za utvrđivanje očinstva
Mitar Radeka
Mitar Radeka
30/11/2023
-
5
minuta

Tužba za utvrđivanje očinstva

Podeli sa prijateljima!
https://www.advokatinadlanu.rs/pravni-saveti-i-informacije/tuzba-za-utvrdivanje-ocinstva
Sadržaj:

Tužba za utvrđivanje očinstva u Srbiji predstavlja pravni mehanizam kojim se traži zvanično priznanje biološkog oca deteta. Ova tužba se najčešće pokreće u situacijama gde je očinstvo sporno ili nije formalno priznato, kao što su slučajevi gde postoji neslaganje među roditeljima ili kada dete traži potvrdu svog biološkog porekla.

Posledice utvrđivanja očinstva su značajne i višedimenzionalne. Posledice ovog postupka mogu dovesti do promena u alimentacionim obavezama, tj. izdržavanju deteta, kao i u pitanjima starateljstva i naslednog prava. Osim toga, utvrđivanje očinstva ima i emotivnu komponentu, utičući na identitet deteta i odnose unutar porodice. Ovaj proces je stoga bitan za zaštitu prava deteta i regulisanje porodičnih odnosa u skladu sa zakonskim propisima.

Zakonski okvir

Zakonski okvir za utvrđivanje očinstva u Srbiji, utemeljen u Porodičnom zakonu, fokusira se na osnovno pravo deteta da zna ko su mu biološki roditelji. Ukoliko otac nije upisan u izvod iz matične knjige rođenih, pokreće se postupak sudskog utvrđivanja očinstva. Ovaj postupak osigurava ostvarenje prava deteta na identifikaciju oca, a istovremeno pruža mogućnost muškarcu da potvrdi ili ospori svoje očinstvo. Tužbu za osporavanje očinstva mogu podneti: 

  • Dete 
  • Majka 
  • Muž majke deteta 
  • Muškarac koji se smatra ocem deteta​​.

Ako muškarac pogrešno prizna očinstvo, bilo u zabludi ili pod prevarom, može pokrenuti postupak za poništenje te izjave i time se ukloniti kao upisani otac iz matične knjige rođenih​​. Nakon utvrđivanja očinstva, postavlja se pitanje vršenja roditeljskog prava, što uključuje vaspitanje, čuvanje, obrazovanje deteta i obaveze izdržavanja​​​​. Takođe, u slučajevima gde se očinstvo ospori ili utvrdi, može doći do potrebe za uređivanjem odnosa zakonskog izdržavanja nad detetom, uključujući i pitanje regresa za prethodno plaćenu alimentaciju ukoliko se ispostavi da muškarac nije biološki otac​​.

zakonski okvir utvrđivanja očinstva u Srbiji

Sudski postupak

Ako žena ne prizna svog bračnog ili vanbračnog partnera kao oca deteta, ili ako muškarac odbije da prizna dete, postupak utvrđivanja očinstva prelazi u nadležnost sudskog sistema.

  • Pokretanje postupka: Pravo na utvrđivanje očinstva imaju majka, dete i muškarac koji tvrdi da je otac. U slučaju neslaganja ili osporavanja, sud se uključuje u proces​​.
  • Veštačenje i DNK analiza: Sud prvo vrši veštačenje kako bi se utvrdilo poreklo deteta prema ocu. Ako preliminarni dokazi pokažu da muškarac i žena nisu bili zajedno u periodu začeća, dalji dokazi nisu potrebni. U suprotnom, koristi se DNK analiza kako bi se utvrdilo očinstvo​​.

Nakon što se pravno utvrdi očinstvo, uspostavlja se roditeljski odnos između deteta i oca. Ovaj roditeljski odnos ne obuhvata samo alimentaciona prava deteta, već i srodnički odnos sa ocem, koji može imati različite pravne i socijalne implikacije.

Važan aspekt ovog roditeljskog odnosa je obaveza oca da pruži finansijsku podršku i izdržavanje, ne samo detetu već i majci deteta u određenim okolnostima. Otac je dužan da izdržava majku deteta tokom tri meseca pre porođaja i godinu dana nakon porođaja. Ova obaveza zavisi od vremena kada je majka podnela zahtev za izdržavanje.

  • Rokovi za podnošenje tužbe:
    • Za muškarca: Najkasnije u roku od 10 godina nakon rođenja deteta.
    • Za majku: Rok je do deset godina od rođenja deteta ili godinu dana od saznanja da muškarac ne priznaje očinstvo.
    • Za dete: Dete može podneti tužbu bilo kada.
  • Mesto Podnošenja Tužbe: Tužba se može podneti u mestu gde tuženi ima prebivalište ili, ako je tužilac dete, u mestu gde dete ima prebivalište.
  • Sudski Proces: Nakon podnošenja tužbe, sud bi teorijski trebalo da u roku od 15 dana pokrene glavnu raspravu, ali u praksi se to često odugovlači zbog prenatrpanosti sudova.
  • Zaključenje Postupka: Nakon utvrđenog očinstva, zasniva se roditeljski odnos između deteta i oca, uključujući i alimentaciona prava i dužnosti oca prema majci deteta.

Ovaj postupak je regulisan zakonom i uključuje obavezno angažovanje advokata, a može biti kompleksan i emocionalno težak, posebno u slučajevima loših odnosa između muškarca i žene​​.

DNK Analiza je deo procesa utvrđivanja očinstva u Srbiji

Osporavanje očinstva

Osporavanje očinstva je proces u kojem se preko suda dovodi u pitanje legalni status muškarca kao oca deteta. Ovaj postupak se pokreće tužbom i može se odnositi na bračno ili vanbračno očinstvo. Ključni cilj je dokazati da muškarac, bez obzira na bračni status, nije biološki otac deteta.

Sudski postupak za osporavanje očinstva može se inicirati u bilo kojem trenutku kada postoji sumnja u očinstvo. Najčešće, ovakve tužbe podnose muškarci koji sumnjaju u svoje očinstvo, ali tužbu može podneti i dete ili drugi muškarac koji veruje da je biološki otac.

Ako majka deteta pokrene postupak osporavanja očinstva, dete može izgubiti svoj bračni status i očevo poreklo, što je značajna odluka sa dubokim ličnim i pravnim posledicama.

Osporavanje očinstva menja pravni status muškarca u odnosu na dete, što uključuje i obaveze prema detetu. Ako se utvrdi da muškarac nije biološki otac, on se oslobađa svih budućih obaveza prema detetu, uključujući i plaćanje alimentacije.

Osporavanje očinstva menja pravni status muškarca u odnosu na dete

DNK testiranje

DNK testiranje za utvrđivanje očinstva u Srbiji karakteriše visoka preciznost i standardizovana metodologija. Osnovne informacije o ovom postupku su sledeće:

  • Preciznost i Metodologija: DNK analiza je pouzdan način za utvrđivanje očinstva, a preciznost zavisi od broja analiziranih lokusa DNK. U Srbiji se obično analizira do 22 lokusa, pružajući preciznost od 99.999% do 99.99999% u zavisnosti od slučaja. Veći broj lokusa značajno povećava preciznost testa.
  • Proces Testiranja: Testiranje se bazira na poređenju DNK profila deteta i potencijalnog oca. 
  • DNK Analiza u Praksi: Analize obavljaju stalni sudski veštaci, a rezultati uključuju DNK profile testiranih osoba sa odgovarajućim biostatističkim proračunima​​.

Ukoliko je potrebno saznati više detalja o proceduri testiranja, kao što su način prikupljanja uzoraka, trajanje analize ili specifični uslovi testiranja, mogu se konsultovati relevantne medicinske ustanove ili specijalizovani DNK centri u Srbiji.

DNK testovi

Zaključak

Utvrđivanje očinstva u Srbiji je veoma bitan pravni alat za zaštitu prava deteta kao i za zaštitu prava onih koji sumnjaju u svoje biološke veze.Ovaj proces utiče na emocionalne odnose i pravne aspekte kao što su alimentacija i starateljstvo te je ključan za pravično uređenje porodičnih odnosa.

Mitar je diplomirani socijalni radnik sa Fakulteta političkih nauka koji je sa godinama dobio duboko razumevanje socijalnih pitanja s posebnim fokusom na porodično pravo. Pored toga je stekao bogato iskustvo i detaljna saznanja iz sudske prakse u oblasti porodičnog prava.